LADINO

Ladino, Judeo-Espanyol O Yahudidje

El Judeo-Espanyol ke funksionava komo lingua de kaza i de famiya asta los anyos '70 ya no se avla mas en las kazas judias de Turkiya.

Estambol - BIA - Sentro de Nuvelas
21 Şubat 2012, Salı

El Judeo-Espanyol era la lingua maternal de los Judios del Imperio Otomano i de la Republika Turka asta los anyos 1970. Estos Judios otomanos aviyan venido de la Espanya en 1492 i durante las dekadas sigientes, porke la Inkizisyon espanyola no keriya a elementos judios o muzulmanos en su pais. Los Judios toparon refujyo en el Imperio i se instalaron en el oeste de Anatolia, Trakya i los Balkanes. Durante kaji 500 anyos avlaron la lingua ke trusheron de la Espanya, una meskla de dialektos de la peninsula Iberika de la Edad Media. Esta lingua, komo se avlava solo por los Judios, vino a ser yamada en Turko "Yahudidje" o "lingua de Judios". Oy se yama mas akademikamente el "Judeo-Espanyol", kere dizir el Espanyol de la Edad Media ke tomo una identidad spesifikamente judia.

El Judeo-Espanyol ke funksionava komo lingua de kaza i de famiya asta los anyos '70 ya no se avla mas en las kazas judias de Turkiya. Oy, los mansevos no se pueden ambezar esta lingua de sus padres komo mo la ambezimos mozotros, la dalkavo jenerasion ke avla esta lingua, la jenerasion de los ke nasyeron entre 1940 i 1960. Oy, los dalkavos nativos de esta lingua nasyeron lo mas tadre en 1945 i kuando estas personas ya no estaran mas, ya no va aver nativos del Judeo-Espanyol.

La lingua Judeo-Espanyol no es un elemento abstrakto; eya detiene en si la erensia kultural, el karakter, el umor, el pensamiento de un puevlo: los Sefaradis del Imperio Otomano. Perder la lingua sera no solo un empovresimiento para los Sefaradis de la Turkiya, ma para la erensia kultural de la Turkiya tambien.

Karen Gerson Şarhon

Koordinadora del Sentro Sefardi de Estambol

www.istanbulsephardiccenter.com

http://sephardiccenter.wordpress.com

*Türkçesi için tıklayın.

* Click for English.

 

BAĞIMSIZ İLETİŞİM AĞIBağımsız İletişim Ağı (BİA) IPS İletişim Vakfı'nın çalışmalarının merkezinde yer alıyor. BİA, “bağımsız medya”nın güçlendirilmesi hedefiyle, 1997'den bu yana dört temel etkinlik alanı üzerinde gerçekleştirilen bir sürekli proje. Türkiye’de ve dünyada daha çok internet haber sitemiz bianet.org dolayısıyla yaygın olarak bilinse de, BİA günlük haber üretiminin ötesinde, iletişim sürecinin bütün uğraklarını dönüştürmeyi hedefliyor.

IPS İLETİŞİM VAKFIIPS İletişim Vakfı “İletişim ve kalkınma alanındaki projeleri gerçekleştirmek ve desteklemek” amacıyla 1993'te kuruldu. Vakıf etkinliklerini, yerel ve uluslararası kaynaklardan sağladığı hibe ve bağışlarla gerçekleştirdiği projeler üzerinden sürdürüyor.

BİA KİTAPLIĞIBİA Kitaplığı, Bağımsız İletişim Ağı’nın 2001-2009 arasında sürdürdüğü eğitim çalışmalarının ürünü olan “Habercinin Elkitabı“ dizisinden 5, “Hak Haberciliği” disizinden 4 kitabı; gazeteciler için kılavuzların yanısıra mesleğe adım atmaya hazırlananlara yönelik yayınları da kapsıyor. Kitaplık, Türkçe iletişim yazınında uluslararsı standartlarda üretilmiş, kimileri kendi alanlarında ilk olan öncü telif çalışmalardan oluşuyor.

BİZE ULAŞIN